درجه حرارتی آجر نسوز آلومینای بالا بسیار پایین است. به لطف این ویژگی، آجرها بدون ایجاد هرگونه تغییر شکل یا انبساط که عملکرد آجر را پس از سرد شدن تغییر میدهد، آماده میشوند تا در برابر دمای بالا مقاومت کنند؛ زیرا خاک مورد نیاز برای ساخت آنها بسیار کم است و به دلیل داشتن درجه حرارتی آجر نسوز آلومینا، قیمت این آجرها در بازار بالاست. همچنین این آجرها میتوانند دمای بالا را بدون هیچگونه انبساط تحمل کنند. این کار هنگام تهیه باربیکیو آجری یا شومینه توصیه میشود؛ زیرا معمولاً آنها را به هم نزدیک میکنیم و اگر بیش از حد منبسط شوند، دودکش میترکد. آنها از فرآیندهای گرمایش و سرمایش که در شومینهها و کورهها رخ میدهد پشتیبانی میکنند و ویژگیها و خواص آنها را حفظ میکنند. درجه حرارتی آجر نسوز تا ۱۴۰۰ درجه سانتیگراد اکسید آلومینیوم یک عایق الکتریکی است اما رسانایی حرارتی نسبتاً بالایی دارد. البته این هدایت حرارتی با دما تغییر میکند. به دلیل نقطه ذوب بالای آلومینا، این ماده از مقاومت و پایداری حرارتی بالایی برخوردار است. سختی بالای کوراندوم این ماده را بهعنوان یک جزء مناسب برای کاربردهای ساینده و ابزارهای برش ساخته است. در این طبقهبندی پس از الماس، آلومینا در رتبه دوم قرار دارد.
مانند آجرهای قبلی، این آجرها به گونهای طراحی شدهاند که در معرض دمای بالا قرار بگیرند، اما زمانی که در معرض فازهای متناوب یا پیوسته از گرما به سرما قرار میگیرند، تمایل به انبساط قابل توجهی برای مصارف صنعتی دارند و این درجه حرارتی آجر نسوز و همچنین شکل آن بهگونهای روی آجر تأثیر میگذارد که درنهایت خرد میشود.
این نوع آجر – که حاوی سیلیس بیشتری است – در مناطقی که درجه حرارت دائماً بالا است بسیار مفید است. با وجود اینکه درجه حرارتی آجر نسوز تا ۱۷۰۰ درجه سانتیگراد را تحمل میکنند، حرارت و سرمایش را تحمل نمیکنند و پس از انبساط و انقباض زیاد خراب میشوند و فرو میریزند. جدای از آن در این نوع آجر نسوز سیلیسی بروز ترک و تنش بسیار رایج است.
آجر آلما یکی از انواع آجرهای نسوز میباشد. آجر آلومینیومی طیف وسیعی از آجرهای نسوز است که حاوی ۴۵ تا ۹۹ اکسید آلومینیوم (Al۲O۳) است. این نوع آجر نسوز حاوی درصد بالایی آلومینا است که از مخلوط کائولن، بوکسیت و کوراندوم با درصد بالایی از اکسید آلومینیوم تهیه میشود. آجر نسوز آلومینیومی یکی از پرمصرفترین محصولات برای ساخت نسوزها، مواد نسوز و ساخت کورههای صنعتی میباشد. به دلیل درجه حرارتی آجر نسوز آلومینا بهکار رفته در این آجرهای صنعتی و مقاومت حرارتی بالای آجرهای آلومینیومی، میتوان از آن در طیف وسیعی از کورههای صنعتی استفاده کرد. این آجر از مواد معدنی غیر فلزی ساخته شده است که عناصر تشکیلدهنده آن Al۲O۳ و SiO۲ هستند، بهطوری که میزان Al۲O۳ آن از آجر شاموت بیشتر است.
جمعبندی راهنمای جامع آجر نسوز
آجر نسوز، نوعی از آجر با خصوصیات ویژهای است که برای مقابله با دماهای بالا و آتش ساخته میشود. این نوع آجر از مواد با کیفیت و ساختاری عالی تشکیل شده است که در مواجهه با دماهای بالا و حرارت شدید، تا حد زیادی مقاومت خود را حفظ میکند.
آجر نسوز به دلیل مقاومت بالا و قابلیت تحمل دمای بالا، در صنایع مختلفی از جمله صنایع فولاد، شیمیایی، نفت و گاز و … استفاده میشود. همچنین، در برخی ساختمانها نیز بهعنوان جزء اصلی سیستم حفاظتی در برابر آتش مورد استفاده قرار میگیرد.
سطح دمای قابل تحمل آجر نسوز به شدت وابسته به کیفیت و نوع ساختار آن است. در عمل، آجر نسوز میتواند در دماهایی بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ درجه سانتیگراد قابل تحمل باشد. اما لازم به ذکر است که بعضی از نوعهای آجر نسوز نیز میتوانند در دماهای بالاتر نیز قابل استفاده باشند.
آجر رفراکتوری و آجر کروم آجرهایی هستند که در مقابل حرارت مقاومت بیشتری دارند که در این مقاله در مورد آن صحبت کردیم.
